Revision करताना पूर्ण Chapter पुन्हा वाचण्याऐवजी काय करावे? | Revision Tips in Marathi

Revision करताना पूर्ण Chapter पुन्हा वाचण्याऐवजी काय करावे? | Revision Tips in Marathi

Revision करताना पूर्ण Chapter पुन्हा वाचण्याऐवजी काय करावे : मित्रांनो आज आपण असा विषय निवडला आहे जो कदाचित तुम्हाला अभ्यास करताना त्याची मदत होईल आणि तुम्ही भरपूर विद्यार्थी असे असाल ज्यांना ह्या गोष्टी ची समस्या होत असेल पण आपण आज त्याच समस्या वरती बोलणार आहोत तर आज आपण आपला विषय निवडलेला आहे . Revision करताना पूर्ण Chapter पुन्हा वाचण्याऐवजी काय करावे?

तुम्हाला याच्या गोष्टी आहेत त्या मी उदाहरण देऊन समजावण्याचा प्रयत्न करतो कारण कसे असते की मी असं समजावून सांगितलं तुम्हाला ते कदाचित समजणार नाही कारण ह्या ज्या समस्या आहेत ह्या प्रत्येक विद्यार्थ्यांना अभ्यास करताना येतात मलाही येत होत्या त्यामुळे मी हा विषय निवडलेला आहे तर आपण आज या समस्या कशा तुम्ही सोडवू शकता अभ्यास करताना त्यावर ती आपण आज बोलणार आहोत.

Revision करताना पूर्ण Chapter पुन्हा वाचण्याऐवजी काय करावे? | Revision Tips in Marathi

Revision करताना पूर्ण Chapter पुन्हा वाचण्याऐवजी काय करावे? | Revision Tips in Marathi

मित्रांनो माझी परीक्षा जवळ आली होती मी काहीही अभ्यास केलेला नव्हता मी फक्त कॉलेजला जायचं लेक्चर्स करायचं घरी यायचं झोपायचं नाही तर फिरायला जायचं हेच करायचं आणि मला तसं भरपूर विद्यार्थी आहेत जे माझ्यासारखेच करतात आणि पेपर जवळ आले आणि मग मी ठरवलं की चला आता पुस्तक उघडून बघूया आणि ठरवलं की आपण हा चाप्टर संपून टाकायचा आजच्या आज तर मी दोन तास वाचत बसलो आणि मला असं वाटलं की माझी आता रिविजन झाली आहे पण खरं समस्या इथे आली माझा मित्र तेवढाच माझ्याकडे आला आणि मला विचारायला लागला काय करतोयस मी त्याला म्हणालो की यार अभ्यास करतोय पेपर तर आपली जवळ आली मग म्हणाला किती अभ्यास झाला मग मी त्याला सांगितले की आता माझं हा चॅप्टर संपला आहे .

आणि रिविजन झाली याची तर त्याने मला तर चाप्टर मध्ये काय आहे त्यावरती मला त्यांनी प्रश्न विचारला सुरुवात केली आणि खरं सांगितलं तर मला असं वाटलं की माझा अभ्यास झालाय पण जेव्हा तो प्रश्न विचारात होता मला तेव्हा मी खरं सांगितलं तर पूर्णपणे रिकामं डोकं झाल्यासारखं असं वाटायला लागलं मला काहीही जमत नव्हतं मी त्याला काहीही सांगू शकत नव्हतो तर नेमकं मला कळलं तेव्हा की मी हा अभ्यास मनापासून केलाच नव्हता त्यामुळे मला तो लक्षातही राहिला नाही आणि समजला ही नाही.

मग मला विचार पडला मी एवढा वेळ रिविजन केली चॅप्टरची तरीसुद्धा मला काही लक्षात का नाही राहिलं.रिविजन म्हणजे आपण चाप्टर किती वेळेस वाचला हे नाही तर तो चाप्टर आपल्याला किती समजला हे असते आपण फक्त वाचतो तो परत परत तो चाप्टर वाचून आपल्याला असं वाटतं की आपल्याला सगळं समजलंय आणि आपल्याला येथे असं आपण ठरवून घेतो पण खरंतर रिविजन म्हणजे हे नाहीये तर आपण रिविजन कशी केली पाहिजे ते मी तुम्हाला आता सांगत आहे.

समजा तुमचा एखादा मित्र आहे किंवा तुम्ही स्वतः अभ्यासाला बसला आहात आणि तुम्ही वाचत असताना तुम्हाला वाटते की हा टॉपिक मी वाचलेला आहे किंवा मला हाच जमतो म्हणून तो टॉपिक सोडून तुम्ही दुसऱ्या गोष्ट वाचायला सुरुवात करता किंवा त्या गोष्टीकडे तुमचं जास्त तुम्ही लक्षात द्यायला सुरुवात करतात आणि जो टॉपिक तुम्हाला येत असतो तो जर तुम्हाला अचानक कोणी विचारला तर तो तुम्हाला सांगता येत नाही म्हणजेच तुम्ही तो फक्त डोळ्याखालून घातलेला असतो तुम्हाला तो समजलेला नसतो आणि तुम्ही त्याबद्दल काही बोलू शकत नसतात तर यासाठी तुम्ही प्रत्येक गोष्ट ही समजून घेतली पाहिजे रिविजन म्हणजे तुम्हाला ती गोष्ट किती समजली आणि ती लोकांना तुम्ही कशी सांगू शकताय याला तुम्ही रिविजन म्हणू शकता.

आता चला तुम्हाला मी सांगतो की तुम्ही काय करू शकता खूप सोपी गोष्ट आहे तुम्ही जर का केली तर तुम्हाला पूर्ण चाप्टर परत परत वाचण्याची गरज पडणार नाही तुम्हाला सोप्या पद्धतीने मी सांगतो की तुम्ही काय करू शकता ज्याने तुम्हाला अभ्यासात आणि चाप्टर लक्षात ठेवूनच मदत होईल.

सगळ्यात पहिले तुम्ही जो चाप्टर वाचत आहात त्याला तुम्ही तीन पार्ट मध्ये वेगवेगळे करून वाचायला सुरुवात करा त्यामध्ये सुद्धा तुम्ही पहिला पाठ जो वाचताय तो तुम्ही दोन वेळेस वाचा का पहिली गोष्ट आणि जेव्हा तुम्ही पहिल्यांदा वाचता तेव्हा तुम्हाला ते फक्त समजून येतं की काय जेव्हा तुम्ही श्रद्धा वाचून घेतात तेव्हा तुम्हाला कळायला लागतं की नक्की ह्या चॅप्टरमध्ये काय काय गोष्टी महत्त्वाच्या आहे त्या तुम्ही लक्षात ठेवल्या पाहिजे तर तुमचा पहिली गोष्ट म्हणजे पाया पक्का होतो ते चॅप्टरचा स्टार्टिंगचा त्यानंतर तुम्ही जो दुसरा भाग घेणार आहेत वाचण्यासाठी त्याला तुम्ही एकदाच वाचा पण तो वाचत असताना तुम्ही त्याला स्वतःच्या भाषेमध्ये समजून घ्या आणि मग वाचा त्याने काय होईल की तुम्हाला लक्षात राहायला सुपर होईल त्यानंतर तिसरा चाप्टर जेव्हा तुम्ही वाचणारे तेव्हा तुम्ही ज्या दोन गोष्टी तुम्ही मागे केल्या बाग मध्ये त्याच गोष्टी इथे या गोष्टीच्या भागात करायचे आहे पहिले वाचून घ्या वाचून घेतल्यानंतर त्यामध्ये तुम्हाला काय महत्त्वाचं वाटतंय ते तुम्ही एका वहीमध्ये लिहून घ्या की त्यात चाप्टरची तुम्हाला ओळख का झाली आता चॅप्टरमध्ये असं काय महत्त्वाचं आहे ते तुम्हाला समजून येईल आणि तुम्ही ह्या तिन्ही भागांमध्ये जे जे मुख्य घटक आहे हे तुम्ही त्या वहीमध्ये लिहून घ्या आणि मग त्यानंतर तुम्हाला काय येतोय ते तपासा आता ती तुम्ही कशी तपासणार ते मी तुम्हाला सांगतो.

तुम्ही तुमचे डोळे बंद करा आणि आठवा की तुम्ही काय वाचले आणि त्यानंतर जे तुम्ही वाचले आहे ते तुम्हाला कितपत समजलेला आहे दहा मिनिटे तुम्ही डोळे बंद करून सगळ्या गोष्टी आठवायच्या प्रयत्न करा तुम्हाला कळेल की तुम्हाला कोण कोणत्या गोष्टी आठवतात त्यानंतर त्या गोष्टी तुम्ही स्वतः समजून घेण्याचा प्रयत्न करा आणि शांत डोके करून तुम्ही त्या गोष्टी एकदा वहीमध्ये लिहून काढा की तुम्हाला महत्त्वाचे कोणकोणते घटक तुम्हाला कळले त्यानुसार तुम्हाला त्या गोष्टी विसरायला येणार नाही तुम्ही मला ते कायमच्या लक्षात राहतील आणि ह्याच गोष्टी तुम्ही प्रत्येक चाप्टर साठी करायला हव्या.

आता तुम्हाला एक भारी आयडिया सांगतो ज्यांनी तुम्हाला ह्या चाप्टरमध्ये जे काय तुम्ही वाचले आहे शिकला आहात ते तुम्हाला लक्षात ठेवायला खूप जास्त मदत भेटेल काहीच करायचं नाहीये फक्त एक असा मित्र शोधायचा त्याचा अभ्यास झालेला नाहीये त्याला तुम्ही जे काही तुम्हाला येतंय ते शिकवायचा प्रयत्न करा ज्याने तुम्हाला परत एकदा तुमचा सराव होईल तुम्हाला कळेल की तुम्ही किती गोष्टी तुम्ही शिकला आहात त्याने तुम्हाला गोष्टी समजायला पण सोप्या जाईल आणि तुम्हाला कळेल की तुम्हाला कितपत गोष्टी लक्षात राहिले आहे याचा फायदा तुम्हाला होणार नक्की होणार का कारण की तुम्ही तो अभ्यास मनापासून केलेला असतो आणि जेव्हा तुम्ही हवा समजून सांगतात तुमच्या मनामध्ये एकच विचार असतो की ह्याला मी कसं सोप्या पद्धतीने समजून सांगेल की यालाही या गोष्टी समजून येईल त्याने तुमचा अभ्यास.

निष्कर्ष : Revision करताना पूर्ण Chapter पुन्हा वाचण्याऐवजी काय करावे? | Revision Tips in Marathi

शेवटी एवढंच लक्षात ठेवा की Revision म्हणजे पूर्ण Chapter पुन्हा पुन्हा वाचणे नाही, तर आपण शिकलेलं किती आठवतं आणि किती समजावून सांगता येतं हे तपासणे आहे. त्यामुळे Revision करताना प्रत्येक वेळी पुस्तक घेऊन सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत वाचण्याऐवजी Chapter समजून घ्या, महत्त्वाचे मुद्दे ओळखा, Short Notes तयार करा आणि पुस्तक बंद करून स्वतःला आठवण्याचा प्रयत्न करा.

त्यानंतर तेच मुद्दे स्वतःच्या शब्दांत लिहा, मित्राला किंवा स्वतःलाच समजावून सांगा आणि शेवटी काही प्रश्न सोडवून स्वतःची तयारी तपासा. या पद्धतीमुळे फक्त वाचन होत नाही, तर Understanding + Recall + Writing + Practice या चारही गोष्टी एकत्र होतात.

म्हणून पुढच्या वेळी Revision करताना स्वतःला एकच प्रश्न विचारा — “मी हे Chapter किती वेळा वाचलं?” नाही, तर “मी पुस्तक बंद केल्यानंतर मला यातलं किती आठवतं?” कारण चांगलं Revision तेच, जे परीक्षेच्या वेळी पुस्तक उघडल्याशिवाय आठवतं.

Revision करताना काय लक्षात ठेवावे?

• प्रत्येक वेळी पूर्ण Chapter सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत वाचू नका.
• Chapter चे Short Notes आणि Important Points वापरा.
• फक्त वाचण्याऐवजी पुस्तक बंद करून शिकलेले आठवण्याचा प्रयत्न करा.
• Active Recall चा वापर करा.
• स्वतःला Chapter मधील प्रश्न विचारा.
• Important Definitions, Formulas आणि Keywords पुन्हा पाहा.
• मोठ्या उत्तरांचे मुख्य मुद्दे आठवून स्वतःच्या शब्दांत सांगण्याचा प्रयत्न करा.
• शिकलेला Topic स्वतःला किंवा दुसऱ्या व्यक्तीला समजावून सांगा.
• ज्या प्रश्नांची उत्तरे आठवत नाहीत ते पुन्हा अभ्यासा.
• महत्त्वाचे प्रश्न लिहून सोडवण्याची Writing Practice करा.
• मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांमधील संबंधित प्रश्न सोडवा.
• मागील Revision मध्ये झालेल्या चुका पुन्हा तपासा.
• Chapter पूर्ण Revision झाल्यानंतर स्वतःची छोटी Test घ्या.
• Revision वेगवेगळ्या दिवसांमध्ये पुन्हा करा, जेणेकरून माहिती जास्त काळ लक्षात राहण्यास मदत होईल.

 कोणत्या चुका टाळाव्यात?

• प्रत्येक Revision मध्ये पूर्ण Chapter पुन्हा वाचू नका.
• फक्त Highlight केलेले शब्द पाहून Revision झाले असे समजू नका.
• पुस्तक समोर ठेवून उत्तर येते असे गृहीत धरू नका.
• Active Recall न करता फक्त Reading वर अवलंबून राहू नका.
• Important Questions आणि Weak Topics कडे दुर्लक्ष करू नका.
• Revision फक्त परीक्षेच्या आदल्या दिवशी करू नका.
• प्रत्येक उत्तर शब्दशः पाठ करण्याचा प्रयत्न करू नका.
• एका Chapter वर खूप वेळ खर्च करून इतर Chapters सोडू नका.
• Revision करताना सतत Mobile किंवा Social Media वापरू नका.
• उत्तर आठवत नसेल तर लगेच निराश होऊ नका; पुन्हा प्रयत्न करा.

FAQ :

Q1. Revision करताना पूर्ण Chapter पुन्हा वाचावे का?

प्रत्येक वेळी पूर्ण Chapter वाचण्याची गरज नाही. Short Notes, Keywords, Important Questions आणि Active Recall वापरून Revision अधिक प्रभावी करता येते.

Q2. पूर्ण Chapter न वाचता Revision कसे करावे?

Chapter चे मुख्य मुद्दे, Definitions, Formulas, Keywords, Short Notes आणि Important Questions यांची Revision करा. त्यानंतर पुस्तक बंद करून स्वतःला प्रश्न विचारा.

Q3. Active Recall म्हणजे काय?

पुस्तक किंवा Notes न पाहता शिकलेली माहिती स्वतःच्या आठवणीतून सांगण्याचा किंवा लिहिण्याचा प्रयत्न म्हणजे Active Recall.

Q4. Revision करताना Notes चा उपयोग कसा करावा?

पहिल्यांदा Chapter समजून घेतल्यानंतर तयार केलेले Short Notes पुढील Revision साठी वापरता येतात. त्यामुळे प्रत्येक वेळी संपूर्ण Chapter वाचण्याची गरज कमी होते.

Q5. Revision मध्ये Important Questions सोडवणे आवश्यक आहे का?

होय. Important Questions सोडवल्यामुळे आपल्याला काय आठवते आणि कोणत्या Topic मध्ये अजून तयारीची गरज आहे हे समजते.

Q6. Revision करताना उत्तर लिहावे का?

होय. विशेषतः Board Exam साठी Writing Practice महत्त्वाची आहे. फक्त उत्तर वाचण्याऐवजी काही महत्त्वाची उत्तरे स्वतः लिहून पाहा.

Q7. Revision किती वेळा करावे?

एकाच ठराविक संख्येपेक्षा नियमित अंतराने Revision करणे महत्त्वाचे आहे. Chapter शिकल्यानंतर त्याचे छोटे Revision आणि नंतर पुन्हा अंतर ठेवून Revision करता येते.

Q8. Maharashtra Board विद्यार्थ्यांनी Revision कसे करावे?

Maharashtra Board विद्यार्थ्यांनी Textbook समजून घेतल्यानंतर Short Notes, Keywords, Important Questions, Active Recall, Writing Practice आणि Previous Year Question Papers यांचा Revision मध्ये वापर करावा.